Marjolein Knuit

Onweerstaanbare stukjes over een ongepolijst Nederland

Ik leerde Marcel van Roosmalen kennen als de schrijver van stukjes in de nrc.next van woensdag over cursussen in het bedrijfsleven. Dat klinkt niet zo spannend, maar de stukjes die van Roosmalen daarover schrijft tonen dat juist zo genadeloos aan, dat ze hilarisch zijn om te lezen. Ik verheug me er elke week weer op. En nu kan ik non-stop genieten van zijn reportages in zijn boek ‘Het is nooit leuk als je tegen een boom rijdt’. Een recensie.

Voordat zijn stukjes in nrc.next verschenen had ik nog nooit van Marcel van Roosmalen gehoord. Hij schijnt een briljant boek over Vitesse te hebben geschreven, wat ik dus niet gelezen heb omdat het een boek over Vitesse is. Erg charismatisch is hij ook al niet; hij ziet er uit als iemand die chronisch te weinig slaapt en te veel rookt en het lukte hem om ruzie te krijgen met een bus vol bejaarde pelgrims. Even voor de beeldvorming.

Onweerstaanbaar

Toch zijn de verhalen van deze tegendraadse journalist onweerstaanbaar. Dat ligt niet bepaald aan de onderwerpen. Een weekendje weg in de Kempervennen, een bustour door Volendam en het wereldduurrecord vissen met lange hengel spreken nou niet bepaald tot de verbeelding. Wat kun je daar nou over schrijven? Veel, zo blijkt. Van Roosmalen schrijft alles wat hij ziet en hoort op in zijn notitieboekje, en zelfs de meest onnozele waarnemingen komen uiteindelijk in zijn stukjes terecht: “Simone was blond en haar stem deed aan juffrouw Jannie uit Jiskefet denken.” Maar daardoor zie je het wel meteen voor je.

Ongepolijst

Al die verhalen, geschreven voor bladen als Intermediair, Rails en VARAGids, geven een ongepolijst beeld van het Nederland dat je normaal gesproken niet ziet op tv of in de krant. Een Nederland waarin Janmaat zijn vrouw uitscheldt als hij het thee-ei niet kan vinden, waarin netwerkbijeenkomsten beginnen met drie kwartier geklooi met laptops en waarin televisiepubliek moet oefenen op aftellen van 3 naar 0.

Het is zijn schrijfstijl die de stukjes van Marcel van Roosmalen over de meest lullige evenementen in Nederland de moeite van het lezen waard maken. Van Roosmalen grossiert in droge typeringen die van zichzelf niet per se grappig zijn, maar dat wel worden doordat hij ze uit hun context haalt, wat de meest komische gesprekken oplevert, bijvoorbeeld tussen Mat Herben en een deur: “De deur piept. ‘Ssst’, zegt Herben tegen de deur.”

Knullig en herkenbaar

Wat zijn teksten ook bijzonder maakt, is dat van Roosmalen nooit de geroutineerde journalist uithangt. Daarvoor staat hij ook best vaak met zijn mond vol tanden op het moment dat er scherpe vragen worden verwacht. Of als hij wordt gevraagd naar zijn insteek, die hij eigenlijk niet heeft. En in een openhartig stuk getiteld ‘HP/De Tijd’ beschrijft hij onomwonden waarom hij  na zes jaar de deur van deze redactie achter zich dichttrok. “Voor een opiniebladjournalist had Marcel van Roosmalen verrassend weinig opinie”, schrijft hij over zichzelf.

Geen mening

Wat dat betreft is zijn houding juist een verademing: eindelijk een journalist die niet overal een mening over heeft, maar die gewoon opschrijft wat hij waarneemt. En dat werkt. Ik heb althans nog nooit zo hard moeten lachen bij het lezen van een stukje over Ronald en Frank de Boer. Toch wordt het nergens een kunstje: in al zijn stukjes weet Van Roosmalen de lezer te verrassen.

Zijn stukjes beginnen bijvoorbeeld vaak met een verslag van het telefoongesprek met de persvoorlichter van het betreffende evenement, of de autoreis samen met de fotograaf ernaartoe. Dat maakt zijn stukjes herkenbaar en grappig voor andere journalisten en verslaggevers. Iedereen die wel eens een evenement heeft moeten verslaan of een persconferentie heeft bijgewoond weet hoe het is om door hyperenthousiaste voorlichters te worden meegesleurd of te worden aangesproken door aanwezigen die precies denken te weten wat voor een journalist interessant is. Alleen halen die dingen doorgaans de krant niet.

Cynisch

‘Het is nooit leuk als je tegen een boom rijdt’ (een uitspraak van de gerolstoelde volkszanger Koos Alberts) is een kleurrijke verzameling stukjes over personen, plekken en gebeurtenissen. De schrijver mag dan een cynische jongen zijn die het daardoor regelmatig aan de stok krijgt met persvoorlichters en andere figuren; iemand die zulke leuke stukjes schrijft kan toch haast niet onaardig zijn?

Geef je reactie